Cardioloog Marco de Vaan legt uit

Marco de Vaan is cardioloog en oprichter van de Heart Clinic, een zelfstandige polikliniek met spreekuren in Javea en Moraira. Komende maanden zal Marco de Vaan enkele onderwerpen uit de cardiologie nader toelichten. Voor vandaag het Vrouwenhart, een onderwerp waar steeds meer aandacht voor is.

Mannen en vrouwen zijn biologisch anders. Vrouwen zien er niet alleen anders uit, maar beleven klachten ook anders dan mannen dat doen. Vrouwen drukken zich anders uit dan mannen én hun klachten kunnen anders zijn dan die van mannen.

Waarom verdient het vrouwenhart meer aandacht?

Hartziekten komen veel voor bij vrouwen. Er overlijden jaarlijks meer vrouwen aan hart- en vaatziekten dan aan borstkanker. Hart- en vaatziekten zijn bij vrouwen wereldwijd doodsoorzaak nummer 1.

De symptomen van hartziekten bij vrouwen worden nog steeds te weinig herkend omdat ze verschillen met die van mannen. Daardoor wordt de diagnose later gesteld. Klachten worden bv wel eens weggezet als hormonale problemen. Daarnaast gaan vrouwen soms te laat naar een arts.

Vrouwen brengen hun klachten niet altijd snel in verband met hun hart. Vooral als de klachten vaag (niet typisch) zijn. Ik merk dat vrouwen, als ze met klachten komen, daar zelf al een verklaring voor geven. Bv bij toenemende vermoeidheid “ maar het was ook een drukke tijd”. Hartkloppingen: “het zal de overgang wel zijn”. Omdat 'pijn op de borst' als uiting van vaatlijden bij het hart bij vrouwen vaak niet of maar in de verte aanwezig is, schrijven vrouwen hun klachten toe aan oververmoeidheid en of bijvoorbeeld het ouder worden.

Terwijl mannen naar de huisarts gaan omdat ze een krampende of drukkende pijn op de borst hebben, komen vrouwen met klachten als vermoeidheid, duizeligheid, misselijkheid, kortademigheid en bijvoorbeeld rugpijn. Hartklachten bij vrouwen kunnen atypisch zijn in vergelijking tot de meeste hartklachten bij mannen. Maar deze symptomen zijn wel typisch voor vrouwen. Hartklachten bij vrouwen beginnen vaak met een grillig patroon van pijn tussen de schouderbladen, een gevoel 'alsof de beha te strak zit'. Deze klachten lijken niet op de klassieke pijn, die wordt omschreven alsof er een olifant op de borst zit en uitstraalt naar de kaak. Het gevolg is dat vrouwen een hartinfarct kunnen krijgen zonder dat zij dit zelf weten en daarmee ernstige gezondheidsrisico's lopen.

Is het Vrouwenhart anders?

In grote lijnen niet. Wat wel verschilt, is dat de kransslagaders bij vrouwen wat fijner en kleiner zijn aangelegd. De binnenbekleding van deze vaatjes is gevoeliger voor hormonen en stress. De vernauwingen bevinden zich minder vaak op geïsoleerde plek- ken, maar zijn diffuser en over langere trajecten. Ook neigen de kransslagaders eerder tot spasmen (plots optredende verkrampingen van de vaatwand) met daardoor plotse klachten van zuurstof- nood in de hartspier. Een vervelend benauwd, beklemmend gevoel is meestal het gevolg. Dat kan zomaar optreden en dat noemen wij dan een atypische klacht, maar wel een die serieus benaderd moet worden.

Bij vrouwen worden risicofactoren voor hart- en vaatziekten zoals een hoge bloeddruk nogal eens ten onrechte toegeschreven aan stress of de overgang. Heeft een vrouw bijvoorbeeld een hoge bloeddruk gehad tijdens de zwangerschap, dan kan dat al een voorbode zijn voor het op latere leeftijd krijgen van hart- en vaat- ziekten: er is dan een 2 tot 5 maal groter risico.

Hart- en vaatziekten treden bij vrouwen gemiddeld 10 - 15 jaar later op dan bij mannen. Dit komt omdat vrouwen tot aan de over- gang (laatste menstruatie) worden beschermd door vrouwelijke hormonen (oestrogeen). Na de overgang produceren vrouwen minder oestrogeen en wordt het risico op hart- en vaatziekten groter. Dit is ook het geval bij vrouwen die vroeg in de overgang komen (jonger dan 35 - 40 jaar). Er zijn ook vrouwen met een natuurlijk verminderde oestrogeenspiegel. Er is dan sprake van een verlaagde bescherming en dus ook een verhoogde kans.

Tenslotte zijn er ook vrouwen die op veel jongere leeftijd een hart- aandoening ontwikkelen, onafhankelijk van het oestrogeen. En vrouwen moeten vaak ook nog eens alles tegelijk kunnen doen en ook nog perfect. Dit veroorzaakt verhoogde stress, die leidt tot hoge bloeddruk en dat is weer een risicofactor voor hart- en vaat- aandoeningen. Ook roken, ongezond eten en bewegingsarmoede spelen een rol.

Naast de verschillen in klachten zijn er ook verschillen in de behandeling

Het vaatlijden bij het hart wordt bij vrouwen en mannen niet altijd met dezelfde medicamenten behandeld. Aangezien bij vrouwen het vaatlijden zich meer diffuus over de kransslagaders kan ver- spreiden, is een andere benadering nodig. Dan gebruik je vooral medicijnen die vaatverwijdend werken. De keuze van medicatie hangt sterk af van de ernst van de klachten en de aanwezige risicofactoren.

Het is heel belangrijk dat er voldoende tijd wordt genomen voor het consult, er goed wordt geluisterd en alle risicofactoren in beeld worden gebracht. Zodat iedere patiënt, ook diegene met vage dan wel atypische klachten, de aandacht en behandeling krijgt die nodig is. Vooral bij een verdenking op ziekte van de kransslagaders moet er rekening gehouden worden met mogelijk belangrijke verschillen tussen het vrouwen- en het mannenhart.

Heart Clinic heeft een speciaal spreekuur ingericht voor vrouwen die klachten ervaren die mogelijk van het hart afkomstig kunnen zijn én voor vrouwen met een verhoogd risico op hart- en vaatziek- ten. U kunt snel bij ons terecht, vaak al binnen enkele dagen.