Het vrouwenhart

Waarom verdient het vrouwenhart meer aandacht?

Hartziekten komen veel voor bij vrouwen. Er overlijden jaarlijks meer vrouwen aan hart- en vaatziekten dan aan borstkanker. Hart- en vaatziekten zijn bij vrouwen wereldwijd doodsoorzaak nummer 1.

De symptomen van hartziekten bij vrouwen worden nog steeds te weinig herkend, omdat ze verschillen van die bij mannen. Daardoor wordt de diagnose vaak later gesteld. Klachten worden bijvoorbeeld weleens weggezet als hormonale problemen. Daarnaast gaan vrouwen soms te laat naar een arts.

Vrouwen verklaren hun klachten vaak zelf

Vrouwen brengen hun klachten niet altijd snel in verband met hun hart, vooral als de klachten vaag of niet typisch zijn. Ik merk dat vrouwen, als ze met klachten komen, daar zelf al een verklaring voor geven. Bij toenemende vermoeidheid: "maar het was ook een drukke tijd". Bij hartkloppingen: "het zal de overgang wel zijn".

Omdat pijn op de borst als uiting van vaatlijden bij vrouwen vaak niet of maar in de verte aanwezig is, schrijven vrouwen hun klachten toe aan oververmoeidheid of bijvoorbeeld het ouder worden.

Klachten kunnen atypisch zijn

Terwijl mannen naar de huisarts gaan met een krampende of drukkende pijn op de borst, komen vrouwen met klachten als vermoeidheid, duizeligheid, misselijkheid, kortademigheid en bijvoorbeeld rugpijn. Hartklachten bij vrouwen kunnen atypisch zijn vergeleken met de meeste hartklachten bij mannen, maar voor vrouwen zijn deze symptomen juist wél typisch.

Hartklachten bij vrouwen beginnen vaak met een grillig patroon van pijn tussen de schouderbladen, een gevoel "alsof de beha te strak zit". Dat lijkt niet op de klassieke pijn, die wordt omschreven alsof er een olifant op de borst zit en uitstraalt naar de kaak. Het gevolg is dat vrouwen een hartinfarct kunnen krijgen zonder dat ze het zelf weten, en zo ernstige gezondheidsrisico's lopen.

Is het vrouwenhart anders?

In grote lijnen niet. Wat wel verschilt, is dat de kransslagaders bij vrouwen wat fijner en kleiner zijn aangelegd. De binnenbekleding van deze vaatjes is gevoeliger voor hormonen en stress. De vernauwingen bevinden zich minder vaak op geïsoleerde plekken, maar zijn diffuser en over langere trajecten. Ook neigen de kransslagaders eerder tot spasmen, plots optredende verkrampingen van de vaatwand, met daardoor plotse klachten van zuurstofnood in de hartspier. Een vervelend benauwd, beklemmend gevoel is meestal het gevolg. Dat kan zomaar optreden; wij noemen dat een atypische klacht, maar wel een die serieus benaderd moet worden.

Risicofactoren die bij vrouwen extra spelen

Bij vrouwen worden risicofactoren voor hart- en vaatziekten, zoals een hoge bloeddruk, nogal eens ten onrechte toegeschreven aan stress of de overgang. Heeft een vrouw bijvoorbeeld een hoge bloeddruk gehad tijdens de zwangerschap, dan kan dat al een voorbode zijn voor hart- en vaatziekten op latere leeftijd: er is dan een 2 tot 5 maal groter risico.

Hart- en vaatziekten treden bij vrouwen gemiddeld 10 tot 15 jaar later op dan bij mannen. Dat komt doordat vrouwen tot aan de overgang worden beschermd door vrouwelijke hormonen (oestrogeen). Na de overgang produceren vrouwen minder oestrogeen en wordt het risico groter. Dit geldt ook voor vrouwen die vroeg in de overgang komen (jonger dan 35 tot 40 jaar) of een van nature verlaagde oestrogeenspiegel hebben.

Er zijn ook vrouwen die op veel jongere leeftijd een hartaandoening ontwikkelen, los van het oestrogeen. Daarnaast moeten vrouwen vaak alles tegelijk kunnen doen, en ook nog perfect. Dat veroorzaakt verhoogde stress, die leidt tot hoge bloeddruk, en dat is opnieuw een risicofactor. Ook roken, ongezond eten en weinig bewegen spelen een rol.

Ook de behandeling verschilt

Het vaatlijden bij het hart wordt bij vrouwen en mannen niet altijd met dezelfde medicijnen behandeld. Omdat het vaatlijden zich bij vrouwen meer diffuus over de kransslagaders kan verspreiden, is een andere benadering nodig. Dan gebruik je vooral medicijnen die vaatverwijdend werken. De keuze van medicatie hangt sterk af van de ernst van de klachten en de aanwezige risicofactoren.

Het is heel belangrijk dat er voldoende tijd wordt genomen voor het consult, dat er goed wordt geluisterd en dat alle risicofactoren in beeld worden gebracht. Zodat iedere patiënt, ook met vage of atypische klachten, de aandacht en behandeling krijgt die nodig is. Juist bij een verdenking op ziekte van de kransslagaders moet rekening worden gehouden met de mogelijk belangrijke verschillen tussen het vrouwen- en het mannenhart.

Speciaal spreekuur voor vrouwen

Heart Clinic heeft een speciaal spreekuur ingericht voor vrouwen die klachten ervaren die mogelijk van het hart afkomstig zijn, en voor vrouwen met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. U kunt snel bij ons terecht, vaak al binnen enkele dagen.

Bij acute, ernstige of snel toenemende klachten neemt u direct contact op met de lokale spoedzorg. Wacht dan niet op een gewone afspraak.